logo

Het gedachtegoed van Hans van der Laan

Met slechts enkele jaren architectuurstudie op zak, wist Hans Van der Laan op eigen kracht een sluitende theorie te ontwikkelen. Hij beschreef deze in boeken, bewees het in enkele indrukwekkende bouwwerken, en inspireerde daarmee nieuwe generaties architecten tot op de dag van vandaag. Wat dom Hans van der Laan deed, is het ontwikkelen van een nieuwe zienswijze op de architectuur en de kunst van het bouwen, door terug te gaan naar de essentie. Gebouwen zijn volgens hem bedoeld als begrenzing van de natuurlijke ruimte. Maar dan zo dat mensen zich vanzelf thuis voelen in die ruimte.

matenstelsel

Van der Laan ging uit van een matenstelsel, dat past bij onze menselijke waarneming. Zoals muzieknoten op het gehoor door ons worden onderscheiden, zo kunnen wij verschillende delen van de ruimte op het oog onderscheiden. Van der Laan berekende het verhoudingsgetal voor dat onderscheid. Hij noemde het ‘Het Plastische Getal’, waarover in 1960 een boek verscheen met de titel ‘Le Nombre Plastique’.

domeinenNa de vondst van het plastische getal realiseerde Van der Laan dat hij er nog niet was. Hij wilde zijn blik verruimen en zich niet zozeer richten op de afzonderlijke delen die een ruimte vormen, maar op de ruimte zelf. Hij betrok ook stedenbouw bij zijn theoretische beschouwing. Dit nieuwe onderzoek resulteerde in zijn tweede boek ‘De Architectonische Ruimte’ (1977), waarin het geheel van de architectuur werd verklaard: van de kleinste verblijfseenheid tot een complete stad. In 1985 volgde ‘Het vormenspel der Liturgie’, de filosofische verantwoording van zijn gehele gedachtegoed, waarin de kern te vinden is van al zijn uitgangspunten.

Van der Laan ontwikkelde en presenteerde zijn theorie aanvankelijk in het kader van de Cursus Kerkelijke Architectuur in Den Bosch. Deze cursus, die al spoedig de naam ‘Bossche School’ kreeg, verzamelde een kring van architecten en kunstenaars, die zich in een herkenbare stijl bedienen van het vormenidioom gebaseerd op het Plastische Getal, de door Van der Laan ontdekte verhoudingenleer.